Basık burunlu ırklarda solunum sorunları ve BT

Fransız bulldog, İngiliz bulldog, pug, boston terrier, shih tzu ve pekinez gibi köpekler ile İran ve Exotic kedileri; kısa ve basık burun yapılarıyla tanınır. Bu ırklara brakisefalik (kısa kafalı) ırklar denir. Sevimli yüz yapısının ardında ise çoğu zaman daralmış hava yolları ve buna bağlı solunum sorunları bulunur.

Brakisefalik obstrüktif hava yolu sendromu nedir?

Kafatası kısaldığında burun içi, damak ve gırtlaktaki yumuşak dokular aynı oranda küçülmez. Ortaya çıkan tabloya brakisefalik obstrüktif hava yolu sendromu (BOAS) denir. Bu sendromda şu sorunlar tek başına ya da birlikte görülebilir:

• Dar burun delikleri (stenotik nares)
• Uzun ve kalın yumuşak damak: Gırtlak girişini kısmen kapatır.
• Burun içi dokuların aşırı büyümesi (anormal konkalar): Hava akımını burun içinde engeller.
• Gırtlak kesesi eversiyonu ve gırtlak çökmesi: Uzun süre zorlanarak nefes almanın sonucu olarak gelişebilir.
• Dar soluk borusu (hipoplastik trakea)

Hangi belirtilere dikkat etmeli?

• Uyurken yüksek sesle horlama, uykuda nefes durması
• Egzersiz ya da sıcakta hızla yorulma, ağız açık ve gürültülü solunum
• Yemek yerken boğulur gibi olma, öğürme, kusma
• Dil ve diş etlerinde morarma, bayılma

Sıcak hava bu ırklar için özellikle tehlikelidir. Antalya'nın uzun ve sıcak yazlarında egzersizi serin saatlere almak, aşırı kilodan kaçınmak ve dostunuzu serin bir ortamda tutmak hayati önem taşır.

BT neden isteniyor?

Burun delikleri ve yumuşak damak muayene ve endoskopiyle değerlendirilebilir; ancak burun boşluğunun iç kısmı, burun arkası (nazofarenks), sinüsler ve soluk borusunun tamamı dışarıdan görülemez. Bilgisayarlı tomografi bu bölgeleri ince kesitlerle ve üç boyutlu olarak gösterir:

• Burun içindeki dokuların hava akımını ne kadar engellediği,
• Yumuşak damağın kalınlığı ve uzunluğu,
• Soluk borusu çapı ve göğüs içi hava yolları,
• Eşlik edebilen orta kulak iltihabı ve akciğer sorunları (ör. aspirasyon pnömonisi).

Bu bilgiler, cerrahi düzeltme planlanan dostlarımızda hangi işlemlerin yapılacağına karar vermeye yardımcı olur. Brakisefalik ırkların omurga yapısında da sık şekil bozuklukları görülür; nörolojik belirti varsa omurga MR da gündeme gelebilir.

Anestezi bu ırklarda daha mı riskli?

Daralmış hava yolları nedeniyle brakisefalik ırklarda anestezi ve özellikle uyanma dönemi daha dikkatli planlanır. Dostunuzun tam olarak uyanıp kendi hava yolunu güvenle koruyabildiğinden emin olunana kadar izlem sürdürülür. Randevu sırasında dostunuzun horlama, uyku apnesi, kusma ve egzersiz toleransı hakkında bilgi vermeniz bu planlama için çok değerlidir.

Burun, boğaz ve kulak tomografisi hakkında ayrıntılı bilgi için Baş, KBB ve boyun BT ve Toraks ve akciğer BT sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin, tanı veya tedavinin yerine geçmez.